|
İstikrarsız Güney Amerika'nın önemli
devletlerinden olan Arjantin deyince akla çok az
sayıda ancak önemli şey gelir: Tango, Evita ve
bira bardağı. 1980'li yılların başında Falkland
Adaları savaşı'nda İngiltere'ye yenilen ve bu
hüznün yanında cunta yönetiminin de yaralarını
sarmaya çalışan Arjantin, 1990'lara geldiğinde
yeniden toparlanma çalışmalarını neredeyse
tamamlamak üzereydi. Türkiye ile
karşılaştırılması ile ilintisi olmayan, ailesi
Osmanlı pasaportu ile ülkeye girdiği için "El
Turco" lakabıyla anılan ve adı en son silah
satışında yolsuzluk iddialarına karışan eski
Cumhurbaşkanı Carlos Saul Menem zamanında ülke
para birimi olan Peso'yu Amerikan Dolarına
eşitleyerek üstü örtülü bir dolarizasyon
politikası uyguluyordu.
Ülkenin istikrarlı gibi görünen görüntüsü
yurttaşlarına dolar üzerinden borçlanmayı, dolar
üzerinden yaşamayı ve dolara kendisini
endekslemeyi aşılamış olan Arjantin'de kötü
gidiş ve paranın aşırı değerlenmiş olmasından
dolayı kaynaklanan uluslararası güvensizlik ile
birleşince ortaya kargaşa ve istikrarsızlık
çıkmış oldu. Nüfusunun yüzde 90'ı şehirlerde
yaşayan, gayrısafi milli hasılası Türkiye'nin
iki misli olan Arjantin, gelir dengesizliği
sıralamalarında üst sırlarada yer almasının
bedelini hükümeti dolaylı olarak deviren bir
halk ayaklanması ve anarşi dönemine girdi.
Devlet Başkanı Fernando De La Rua, Ekonomi
Bakanı Domingo Cavallo'nun ardından istifa etti
ve kabinesi de onun adımını takip etti.
Yerine geçen Rodrigo Saa ise, bütçesi fazla
veren iki eyaletten birinin valisi olması nedeni
ile halk tarafından sevildiği için geldiği
görevine başlar başlamaz, peso'dan daha düşük
değerli yeni bir para birimi çıkarma teklifini
ortaya koyunca halkın tepkisini daha da üzerine
çekti ve birkç gün sonra o da istifa etmek
zorunda kaldı. Yerine ise popülizmi ile ünlü
olan Peronist partili Eduardo Duhalde
Cumhurbaşkanlığına getirildi.
Arjantin'in yeni Ekonomi Bakanı Jorge Remes
Lenicov, basın toplantısında yaptığı açıklamada,
pesonun serbest piyasadaki değerinin
"karşılaştırılabilir" olacağını, pesoyu yaklaşık
yüzde 29 oranında devalüe ederek, dış ticari
işlemlerde 1 doların 1.40 peso olarak
belirlendiğini açıkladı. Pesonun yeni kurunun
"konvertibiliteden kesin olarak çıkış" olduğunu
belirten Lenicov, pesonun "4-5 ay içinde"
serbest dalgalanma sisteminde yer alacağını
söyledi.
Uzmanlar henüz kongrenin onayına sunulmayan
devalüasyon kararının, Menem hükümeti döneminde
özelleştirilerek çoğu yabancılara satılan banka,
petrol şirketi gibi kuruluşlar üzerinde ağır
baskılar yaratacağını, pek çok bankanın
varlıkları devalüe edilen pesoya çevrilirken,
borç ve yükümlülüklerinin dolar olarak
kalmasının parasını konsolidasyondan itibaren
bankalardan çekemeyen halkın daha da tepkisini
toplayacağını ifade ediyorlar.
Toplam kamu borcu 155 milyar doları bulan
Arjantin'de ihracat, aşırı değerli peso yüzünden
çökmüş durumda. Bu da ülkedeki yabancı
yatırımların önünü kesiyor. Her ne kadar
popülist Peronist Partinin politikalarından
taviz vermeyeceği yönünde açıklamalar yapılsa
da, Arjantin'in er geç IMF'nin şartlarına boyun
eğmek zorunda kalınacağı bildiriliyor. |
