|
2002 Kasım ayı itibariyle Çin, Singapur,
Vietnam, Tayland gibi ülkelerde, ortaya çıkan ve
yüksek ateş, halsizlik, baş ağrısı, iştahsızlık
gibi semptomlarla seyreden "gizemli zatürree" ya
da "atipik zatürree" "SARS" olarak adlandırılan
akut solunum yetersizliği virüsü, tüm dünyada
korku yaratmaya devam ediyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün genel salgın uyarısı
yaptığı gizemli zatürree tipi SARS sendromundan
bugüne kadar 107 kişi öldü, 2900 kadar kişi de
hastalığa yakalandı.
Tüm dünyada panik yaratan Asya kaynaklı atipik
zatürree SARS hastalığı, kendisini ilk
tanımlayan Doktor Carlo Urbani'nin de ölümüne
neden olmuştu.
BM sağlık yetkilileri şimdiki salgının 1918’deki
salgın kadar tehlikeli hale gelebileceğinden
kaygılandıklarını belirtirken, Dünya Sağlık
Örgütü’nden bir yetkili, salgının bu kadar büyük
olacağı yönünde kaygıları olmadığını
belirtiyorlar.
1918’deki salgında en az 20 milyon, 1957-58 ve
1968-69’daki salgınların her ikisinde de birer
milyondan fazla kişi ölmüştü.
SARS "Gizemli zatürre" nedir?
18 Mart 2003 tarihinde Hong Kong’da bilim
adamları bir pnömoni virüsü izole etti ve
tanımladı.
Ağır griple aynı belirtilere sahip SARS (Serious
Acute Respiratory Syndrome), öksürük, 38
dereceden yüksek ateş ve nefes darlığıyla
kendini gösteriyor. Kuluçka süresi 5 gün olan
hastalık erken teşhis edilmezse kısa zamanda
ölüme sebep olabiliyor. Virüsün henüz kendine
özgü bir tedavisi yok.
Belirtileri nelerdir?
38 dereceden yüksek ateş,
Baş ağrısı, kas güçsüzlüğü, iştah kaybı,
titreme,
Balgamsız kuru öksürük, kısa aralıklarla soluk
alıp verme veya solunum zorluğu semptomlarından
bir ya da bir kaçının olması,
Semptomların ortaya çıktığı 10 gün içinde, SARS
tanısı konan kişi ile yakın temasta bulunulması,
Semptomların ortaya çıktığı 10 gün içinde,
vakaların yayıldığı rapor edildiği bölgeye
yolculuk edilmesi,
Pnömoni veya solunumsal sıkıntının bulunduğu
akciğer röntgeni bulunan şüpheli vaka.
Nasıl bulaşıyor?
Hastalık, damlacık şeklinde hava yoluyla
bulaşıyor. Bu zamana kadar vakaların çoğunluğu
SARS hastaları ile ilgilenen hastane çalışanları
ile bu hastaların yakın akrabalarında ortaya
çıktı. Yine de enfeksiyona neden olan enfekte
unsurun miktarı belirlenemedi.
Grip hastalığından daha hızlı bulaşıcı, olan
SARS’ın yayılmasında, uluslararası seyahatler en
önemli etken olarak belirtiliyor.
On gün için hastayla teması olup yukardaki
şikayetleri başlayanlar (Hasta yakınları ve
bakan sağlıkçılar) on gün işten ayrılıp toplu
temastan uzak tutulmalıdır.
Hasta uçakla nakledildiyse uçuş sonrası
dezenfeksiyon uygulanmalıdır. Personel el
hijyenine dikkat etmeli.
Hasta materyallerini incelyen laboratuvar
personelinede tam koruma uygulamalıdır.
Hastalıklı bölgelerden uçakla gelen yolcular
taranmalıdır.
Yolcular bu hastalık konusunda
bilgilendirilmeli.
Nasıl Korunulmalı?
Hastalığın daha fazla yayılmaması için ciddi
bazı önlemlerin alınması gerekiyor. Bu amaçla
toplu yaşanan yerlerde (havaalanları,
terminaller, tren istasyonları) tedbirler
alınmalı. Bu bölgelerde çalışan kişilerin
kişisel korunma tedbirleri konusunda duyarlı
olması çok önemli. Hava alanlarında çalışan
personel, gümrük görevlileri, hasta ile teması
olan ambulans görevlileri-paramedikler, acil
servis hekimleri, hemşireleri, hastane
çalışanları birinci derecede risk altında
olduğundan maske, önlük, el yıkama gibi kişisel
korunma yöntemlerine uymalı.
Bu yöntemler:
*Şüpheli ya da hasta olanlar maske takmalıdır.
*Öksürürken ağzını örtmelidir.
*Hasta eşyalarına ve kullanılan tıbbi aletlere
dezenfeksiyon uygulanmalıdır.
*Hasta ile temas edenler ellerini iyice
yıkamalıdır.
*Eldiven kullanılsa bile eller sabunlu su ile
yıkanmalıdır.
*El temiz olsa bile alkolle ovulmalıdır.
*Hasta ile ilgilenen personel göz koruması,
önlük, maske kullanmalıdır.
*Hasta izole edilmelidir. Hastalık düzeldikten
sonra 10 güne kadar.
*Hasta naklinde hasta ve personel maske
kullanmalıdır.
*Hasta odalarının havası ana sisiteme
verilmemelidir.
*Kapalı kapılı ve negatif basınçlı odalar
olmalı.
*Özel bir sistem yoksa havalandırma cam açılarak
yapılmalı.
*Hastaların bakıldığı yer ve personel
ayrılmalıdır.
*Tek kullanımlık ekipman kullanılmalıdır.
Tedavisi nedir?
Bazı ilaçların denenmiş olmasına rağmen şu ana
kadar tedavi için herhangi bir ilaç tavsiye
edilmedi. Antibiyotikler hastalık için etkili
olmazken, ancak başka bir enfeksiyonun hastalığa
eklenmesi halinde antibiyotik tedavisi
veriliyor.
Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre dünyanın en büyük 10
laboratuvarında tedavi metodu araştırılıyor. Bir
aşı hazırlanması en az 3 yıl sürecek.
WHO ne diyor?
WHO'ya göre, SARS tanısı konmuş bir kişiyle
yakın temasta bulunmuş kişilerin tıbbi
kontrolden geçirilmesi gerekiyor. Bu çerçevede,
vücut ısısının 38 derece ve üzerine çıkması,
balgamsız kuru öksürük, kas ağrısı şikayetleri
olması durumunda en yakın sağlık birimine
başvurulması gerekiyor.
WHO'dan seyahat engeli uyarısı
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ilk kez savaş olmayan
bir bölge için, gizemli zatürree SARS nedeniyle
turistlere seyahat etmeme uyarısında bulundu.
WHO uzmanı David Heyman, Cenevre’de yaptığı
açıklamada, turistlere ve işadamlarına, Hong
Kong ve Çin’in güneyindeki Guangdong bölgesine
yapacakları seyahatleri ertelemelerini önerdi.
SARS hastalığının insanlara doğrudan temasla
geçmemesinin de olasılıklar dahilinde olduğunu
belirten Heyman, 'Hastalık çevreyle ilgili, ama
ne olduğunu tam olarak bilmiyoruz' dedi.
Hastalığın su, atık su sistemi ve havayla
bulaşma olasılığı bulunduğunu kaydeden Heyman,
buna işaret olarak, hastalığın Hong Kong’daki
bir binada bütün yaşayanlara bulaşmasını
gösterdi.
|
