| Dünyada her 100 eriþkinden 75-90’ý hayatýnýn herhangi bir
döneminde bel aðrýsýndan yakýnýr. Bel aðrýsý sanayileþmiþ
toplumlarda, uzun süre masa baþýnda çalýþma (bilgisayar karþýsýnda
durma), stres gibi nedenlerle daha sýktýr. Bir görüþe göre de,
insanoðlu iki ayaðý üzerinde durmasýnýn faturasýný bel aðrýlarý
ile ödemektedir. Ýnsanlarýn ortalama yaþam sürelerinin uzamasý da
bel aðrýlarýný artýran bir etkendir. Bel aðrýlarý hekime
baþvurularýn en sýk nedenlerindendir. ABD’de bel aðrýlarý
nedeniyle yýlda 50 milyar dolar saðlýk harcamasý yapýldýðý
bildirilmektedir. Ýþ gücü kaybý nedeniyle oluþan ekonomik maliyet
de göz önüne alýndýðýnda, fatura daha da yükselmektedir.
Bel Aðrýsýnýn Nedenleri:
Bel aðrýsý, bu bölgedeki anatomik oluþumlarý etkileyen bir çok
nedenden kaynaklanabilir:
- Kötü Duruþ: Uzun süre ayný pozisyonda
durma, hareketsizlik, beli zorlayan ters hareketler.
- Bel Kaslarýnýn Spazmý: Beli zorlayarak
aðýrlýk kaldýrmak, spor yaparken kaslarýn zorlanmasý, bu
bölgedeki kaslarýn güçsüzlüðü.
- Bel Fýtýðý: Omurlar arasýnda yer alan,
yumuþak dokusu ile adeta bir yastýk görevi gören disklerden bir
veya birkaç tanesi, kendisini sýnýrlayan halkanýn dýþýna taþarak
sinir köküne baský yapar. Aðrý öksürmekle, ýkýnmakla artar ve
bacaða doðru yayýlýr. Basýnýn þiddetine göre, bacakta uyuþma,
karýncalanma, kuvvetsizlik, idrar tutamama gibi þikayetler eþlik
edebilir.
- Kireçlenme: Ýleri yaþlarda kemikler
zayýflarken, bir yandan da yeni ve düzensiz kemik oluþumlarý
geliþir. Bu yeni oluþumlar eklemlerin hareketliliðini azaltýr,
komþu dokulara ve sinirlere baský yaparak aðrýya neden olur.
- Kemik Erimesi: Kemik dokusunun farklý
nedenlerle zayýflayarak kolayca kýrýlabilir bir hal almasýdýr.
Aðrýlar tüm vücutta yaygýn olarak hissedilebileceði gibi, belli
bir bölgede daha yoðun olabilir. Sýklýkla kadýnlarý etkiler.
- Omurgada Doðumsal Þekil Bozukluklarý:
Omurga karþýdan bakýldýðýnda düz, yandan bakýldýðýnda da, farklý
bölgelerde öne ve arkaya kývrýlan“S”harfi görünümündedir. Bu
görünümün doðumsal olarak bozuk olmasý veya sonradan bozulmasý
bel aðrýlarýna neden olabilir. Ayrýca bel omurlarýnýn sayýsýnýn
normalden az veya çok olmasý da bel aðrýsýna yol açar.
- Romatizma: Çok geniþ bir hastalýk
grubudur. Bu bölgeyi etkileyen formlarýnda bel aðrýsý sýktýr.
- Diðer: Kanser, kemik iltihaplarý, iç
organlardan yansýyan aðrýlar, cinsel organlarýn rahatsýzlýklarý
da nadir bel aðrýsý nedenlerindendir.
- Stres, Fazla Kilo, Sigara: Bel aðrýlarýný
artýran, iyileþmeyi geciktiren etkenlerdir.
Sýraladýðýmýz tüm nedenlere raðmen bel aðrýlarýnýn çoðunda
(%90) açýklayýcý bir hastalýk bulunamaz. Çok sýk görülen bu tip
bel aðrýlarýnda, dinlenme ve aðrý kesici, antienflamatuar ve kas
gevþetici ilaçlarla, hastalarýn büyük kýsmýnda yüz güldürücü
sonuçlar almak mümkün olmaktadýr. Mekanik kökenli bu tip bel
aðrýlarýnda akut atak, aðrýnýn nedenine ve yapýlan tedaviye baðlý
olmadan, %80-90 oranýnda 6 hafta içinde düzelir. Tedaviye yanýt
vermeyen veya eþlik eden þikayetleri farklý bir nedeni düþündüren
vakalarda Röntgen, Bilgisayarlý Tomografi, Manyetik Rezonans gibi
tetkikler yapýlmasý gerekli olabilir.
Ýlk basamakta yatak istirahatý ve ilaç tedavisi uygulanýr.
Ortopedik bir yatak tercih edilmelidir. Çok uzun süreli yatak
istirahatý iyileþmeyi geciktirir. Ýlaç tedavisinde aðrý kesici ve
antienflamatuar ilaçlar kullanýlýr. Kas gevþeticiler eklenebilir.
Fizik tedavi de bir çok bel aðrýsý hastasýný rahatlatabilir. Kuþak
ve korseler bel kaslarýný zayýflatacaðý için önerilmezler.
Akupunktur, yoga, meditasyon gibi gevþeme teknikleri de kronik bel
aðrýlarý olanlarda faydalý olabilir.
Bel aðrýsý olan kiþiler mutlaka doðru duruþ þekli, beli zorlamadan
eþya taþýma, yerden bir þey alma, bel kaslarýný kuvvetlendirmeye
yönelik hareketler konusunda bilgilendirilmelidirler.
Cerrahi tedavi vakalarýn çok az bir bölümünde gerekmektedir.
En sýk görülen baþ aðrýsý tipidir. Tüm baþ aðrýlarýnýn %75’i bu
gruptur. Tüm yetiþkinlerin %90’ý hayatlarý boyunca, en az bir kez
gerilim tipi baþ aðrýsýndan þikayet ederler. Zonklayýcý olmaktan
çok sabit bir aðrý söz konusudur. Aðrý genellikle boyundan
baþlayýp yukarý doðru çýkar, migrenin aksine tek bir bölgeyi
tutmaz, daha yaygýn bir seyir gösterir. Migrende görülen öncü
belirtiler yoktur. Migren krizinde hastalar ýþýktan ve sesten
kaçarlar, oysa ki gerilim tipi baþ aðrýsýnda hastalar gezip
dolaþmak isterler. Bulantý ve baþ dönmesi gibi þikayetler
genellikle aðrýya eþlik eder. Aðrý genellikle birkaç saat sürer,
ancak günlerce de devam edebilir. Fiziksel stres kadar mental
stres de tetikleyici olabilir.
Bir kiþide migren ve gerilim tipi baþ aðrýlarý beraber
bulunabilir. Gerilim tipi baþ aðrýlarýnýn tedavisinde aðrý
kesiciler, kas gevþeticiler yanýnda antidepresan ilaçlar da
faydalý olmaktadýr. |