Kanunî Sultan Süleyman'ın son seferi; adını, kuşatılan
Zigetvar kalesinden alır (1566).
1562'de Avusturya ile Osmanlı Devleti arasında bir antlaşma
yapıldı. Sekiz yıl süreli olan bu antlaşmaya göre, İmparator
Ferdinand, Erdel'i Osmanlılara bırakıyor ve elindeki
Macaristan toprakları için, yıllık 30 bin duka vergiyi kabul
ediyordu.
Bir süre sonra hudutlarda ve Macaristan'da bazı
anlaşmazlıklar çıktı. Avusturya, bu anlaşmazlıkları bahane
ederek, gerekli vergiyi iki yıl üst üste göndermedi. 1564'te
Ferdinand öldü. Sadrazam Semiz Ali Paşa, Avusturya
elçisinden birikmiş vergiyi ve geriye kalan altı yıllık
antlaşma süresinin yenilenmesini istedi. Yeni imparator
Maximilian II ise, paranın ödenmesini, anlaşmazlıkların
çözülmesine bırakmayı uygun gördü.
Bu arada, Osmanlı himayesinde bulunan Erdel beyi Zsigmond,
imparatorla aralarında anlaşmazlık konusu olan Çatmar veya
Zatmar şehrini zaptetti. İmparator da Erdel'e saldırarak,
Tokaj ve Serenç (Szerencs) taraflarını aldı. Budin
beylerbeyi, Erdel Beyine yardım etti. Bu meseleleri görüşmek
için gelen Avusturya elçisine, Sadrazam, barışın sekiz yıl
uzatılabileceğini, ancak Osmanlı Devletinin Tisa (Tizsa)
nehri ötesindeki bütün topraklarını korumak arzusunda
olduğunu bildirdi. Elçinin yeni talimat almak üzere
Viyana'ya döndüğü sırada, yeni bir savaşa taraftar olmayan
veziriâzam Semiz Ali Paşa öldü ve yerine Sokullu Mehmed Paşa
getirildi (1565). Yeni sadrazam, Avusturya elçisinden Tokaj
ve Serenç'in iadesini istedi. 1566 başlarında imparator,
Hosszuthoty'yi elçi olarak İstanbul'a gönderdi. Yeni elçi,
birikmiş olan vergileri getirmediği gibi, Kruppa kalesinin
Avusturya'ya geri verilmesini istedi. Bu sebeple
Avusturya'ya karşı, Sokullu'nun da teşvikiyle savaş açıldı.
Seferden iki ay önce, vezir Pertev Paşa, serdarlıkla Vidin
ve Semendire sipahileri, Eflak, Kırım, Boğdan kuvvetleriyle
birleşerek, hududa yakın Gyula'yı (Göle) ve Zatmar ile Tokaj
kalelerini almak için önden gönderildi. Padişah ve Osmanlı
ordusu, 1 Mayıs 1566'da İstanbul'dan hareket etti; Belgrad
yoluyla Macaristan'a geldi. Erdel kralı, Zemlin'de (Zemun)
orduya katıldı. Ağustos başlarında, Zigetvar kuşatması
başladı. Kale kumandanı, Miklos Zrinyi (Zrinski) idi. Önce
eski şehir topla dövüldü. Zrinyi, yeni şehri
koruyamayacağını anlayınca yıktırdı. Türkler, hendekleri
toprakla doldurup, yeni şehir enkazı üzerinden eski şehri
aldılar. Kont Zrinyi, kaleye çekildi. Kuşatmanın on beşinci
günü, sadrazamın yönettiği hücumda, büyük kayıplara uğrandı.
Kanuni, gönderdiği hattı hümayunda, kuşatmanın uzaması ve
kayıpların fazlalığından duyduğu üzüntüyü belirtti. Bundan
sonra Zrinyi, teslim teklifini kabul etmedi. Hücumlar
arttırıldı. Kont Zrinyi, kaleden çıkış hareketinde bulundu,
vuruldu. Nihayet 34 günlük kuşatmadan sonra kale ele
geçirildi (7 Eylül 1566).
Kuşatmanın son gününde Kanunî Sultan Süleyman Han, kalenin
alınışını öğrenemeden vefat etti. Sokullu, padişahın ölümünü
ordudan gizledi. Kütahya valisi Şehzade Selim'e haber
gönderip durumu bildirdi.
Vezir Pertev Paşa kumandasında gönderilen kuvvetler de Gyula
(Göle) kalesini ele geçirdiler.
